Moratoriumi i Pyjeve hyri në fuqi me publikimin e tij në fletoren zyrtare, më datën 11 shkurt. Moratoriumi ndalon shfrytëzimin e lëndës drusore, në fondin pyjor publik ose privat, për qëllime tregtimi, eksporti apo përpunimi. Ndalimi vlen edhe për qymyrin e drurit.

A ishte e nevojshme një masë e tillë drastike?

Në periudhën 1990-2013 janë prerë mesatarisht 100 pemë, për çdo pemë të mbjellë. Vetëm në gjashtë vitet 2007-13 u prenë dhe u dogjën 216 074 hektarë pyje ose sa 17% e totalit të fondit pyjor të Republikës së Shqipërisë. Me mijëra hektarë u prenë edhe në parqet natyrore apo zonat e mbrojtura me ligj. Nëse këto ritme të shfrytëzimit abuziv të pyjeve do të vazhdonin, brenda dy dekadave të ardhshme Shqipëria do të rrezikonte që të ishte tërësisht e zhveshur, në të gjithë territorin e saj.

Përse priten pemë edhe pas vendosjes së moratoriumit?

Moratoriumi lejon ende shfrytëzimin e lëndës drusore për plotësimin e nevojave të banorëve për dru zjarri dhe rigjenerimin, shëndetësimin e pyjeve dhe pastrimin e mbetjeve drusore.

Sa licensa për shfrytëzim pyjesh janë dhënë në 10 vitet e fundit?

Në periudhën 2005-2013, rezultojnë të jenë dhënë rreth 2 600 licensa, ndërsa në vitet 2013-2015, 24 licensa për shfrytëzim pyjesh. Të gjitha licensat ende aktive u bënë të pavlefshme me hyrjen në fuqi të moratoriumit.

Çfarë do të ndodhë me kontratat që janë lidhur më parë?

Deri në 11 shkurt ishin aktive 10 kontrata afatgjata (10-vjeçare) të shfrytëzimit të pyjeve, të përfaqësuar nga 13 subjekte juridike. Të gjitha kontratat u shfuqizuan automatikisht me publikimin e moratoriumit në Fletoren Zyrtare.

Cili do të jetë impakti i Moratoriumit në ekonomi?

Impakti i menjëhershëm në ekonominë shqiptare do të jetë negativ, pasi do të zerohet eksporti i lëndëve drusore. Rigjenerimi i pyjeve dhe kullotave pritet të japë një impakt pozitiv afatgjatë, nëpërmjet reduktimit të kostove që qytetarët paguajnë sot si pasojë e përmbytjeve, shkarjes së dherave dhe erozionit.

Cili është ndëshkimi për ata që shkelin moratoriumin?

Kuadri ligjor shoqërues për moratoriumin është ende i paplotësuar. Aktualisht, prerja abuzive e pyjeve përbën një kundravajtje administrative, e ndëshkueshme me gjobë deri në 5 milionë lekë. Paketa e krimeve mjedisore është depozituar në Parlament dhe pritet të shqyrtohet së shpejti. Në rast miratimi, shkelja e moratoriumit të përbëjë një vepër penale, e ndëshkueshme përveç gjobës edhe me heqje lirie.

Si mund të kontrollohet në mënyrë efektive territori, me pyjet që në shumë raste ndodhen në zona rurale e vështirësisht të aksesueshme të vendit?

Reforma territoriale dhe decentralizimi bëjnë përgjegjëse për mbrojtjen e pyjeve njësi administrative që tani kanë mundësi shumë më të mëdha për të kontrolluar territorin, se sa komunat e mëparshme. Filozofia e mbrojtjes së pyjeve nuk bazohet mbi vendosjen e një roje në çdo pyll të Shqipërisë, por në pamundësimin e shfrytëzimit të fondit pyjor, duke ndaluar tregtimin, eksportin apo përpunimin e lëndës drusore brenda vendit.